Mitoloji Sözlüğü’nün “P” harfi bölümünde; Antik Yunan, Roma, DoÄŸu ve Anadolu mitolojilerinde geçen tanrılar, kahramanlar, peri kızları, efsanevi yaratıklar ve mitsel kavramların kısa hikâyelerini bulabilirsiniz.
Paian (Paion): Felaketleri uzaklaÅŸtıran, dertlere derman olan, ÅŸifa ve selamet getiren tanrı; sıklıkla Tanrı Apollon’un bir unvanı veya tanrıların özel hekimi.
Palaimon (Melikertes): Ino’nun oÄŸlu; annesiyle denize atladıktan sonra gemicilerin koruyucu deniz tanrısına dönüşmüş hali.
Palamedes: Nauplios ile Klymene’nin oğlu. Akha ordusuna harfleri, sayıları, zarları ve nöbet sistemini öğreten çok akıllı kahraman. Odysseus’un savaştan kaçma hilesini ortaya çıkardığı için Odysseus tarafından kurulan bir komplo ile taşlanarak öldürülmüştür.
Pales: Roma mitolojisinde çobanların, koyun sürülerinin ve otlakların koruyucusu olan antik tanrı/tanrıça.
Pallas: 1. Zekâ ve Savaş Tanrıçası Athena’nın en yaygın sıfatı (Pallas Athena).
2. Styx ile evlenip Nike, Bia, Kratos ve Zelos’u dünyaya getiren Titan.
Pan: Hermes ile Dryope’nin oÄŸlu; keçiye benzeyen ayakları, boynuzları, sakalı ve kaval çalmasıyla bilinen doÄŸa, kır, sürü ve çoban tanrısı.
Panakeia: Åžifa Tanrısı Asklepios ile Lampetia’nın (veya Epione) kızı; her türlü hastalığı iyileÅŸtiren “Evrensel Ä°laç / Panasea” kavramının kiÅŸiselleÅŸmiÅŸ tanrıçası.
Panagea: “Pek Kutsal” anlamında Artemis veya Afrodit’e verilen dinsel unvan.
Pandamator: AteÅŸ ve Demircilik Tanrısı Hephaistos’a verilen, “Her Åžeyi Bükene / Her Åžeyi Yenen” anlamına gelen sıfat.
Pandareos: Miletoslu Merops’un oÄŸlu. Girit’teki Zeus Tapınağı’ndan tanrının kutsal altın köpeÄŸini çaldığı için Zeus tarafından taÅŸa çevrilmiÅŸtir.
Pandaros: Troya müttefiki Lykia birliÄŸinin komutanı, okçuluÄŸuyla ünlü kahraman. Menelaos’a ok atarak ateÅŸkesi bozmuÅŸtur.
Pandion: Atina’nın iki efsanevi kralının adı (1. Pandion ve 2. Pandion); Prokne ve Philomela’nın babasıdır.
Pandora: Hephaistos tarafından çamurdan ÅŸekillendirilen, tanrıların hediye ve niteliklerle donattığı **ilk ölimlü kadın**. Merakına yenilip kendisine verilen büyülü kutuyu (küpü) açarak dünyaya tüm kötülükleri, hastalıkları ve kederi yaymıştır; kutunun dibinde yalnızca “Umut” kalmıştır.
Pandrosos: Atina Kralı Kekrops’un kızı. Athena’nın küçük Erichthonios’u sakladığı kutsal kutuyu emanet ettiÄŸi üç bakire kız kardeÅŸten biri.
Panikos (Panik): Kır Tanrısı Pan’ın ormanlarda birdenbire çığlık atarak insanlara veya ordulara düşürdüğü nedensiz ve dehÅŸetli korku (“Panik” kelimesinin kökeni).
Pankratis: Aloeus ile Iphimedeia’nın kızı; Aloadlar devlerinin üvey kız kardeşi.
Panopa: Nereid’lerden (deniz perisi) biri; adaletseverliÄŸi ve denizcileri korumasıyla bilinir.
Panopeus: Phokos ile Asteropeia’nın oğlu; Argonautlar seferine katılmış kahraman.
Panthoos: Troya Kralı Priamos’un bilge dostu, Apollon rahibi.
Paphia: Kıbrıs’taki Paphos kentinde denizden doÄŸduÄŸu kabul edilen Aphrodite’e verilen sıfat.
Paphlagon: Karadeniz bölgesindeki Paphlagonia (Paflagonya / Bartın-Kastamonu) coğrafyasına adını veren mitsel kahraman.
Paris (Aleksandros): Troya Kralı Priamos ile Hekabe’nin oÄŸlu. DoÄŸumu Troya’nın mahvına iÅŸaret ettiÄŸi için Ä°da Dağı’na terk edilmiÅŸ, büyüyünce en güzel tanrıçayı seçme yarışında (Paris’in Yargısı) altın elmayı Aphrodite’e vererek Helena’yı kazanmıştır. Helena’yı kaçırması Troya Savaşı’nı baÅŸlatmıştır.
Parkae (Parcae): Roma mitolojisinde insanların ömür ipliğini eğiren ve kaderini çizen üç Kader Tanrıçası (Yunan karşılığı Moiralar).
Parnassos: Delphoi kehanet merkezinin üstünde yükselen, Apollon ve İlham Perilerine (Musalar) adanmış kutsal dağın mitsel kurucusu.
Parthenius (Parthenios): Anadolu’da günümüz Bartın Çayı’nın antik adı ve nehirtanrısı.
Parthenon: Atina Akropolisi üzerinde yer alan, Bakire Tanrıça Athena’ya (Athena Parthenos) adanmış Antik Yunan mimarisinin en görkemli tapınağı.
Parthenopaios: Atalante ile Meleagros’un (veya Ares’in) oÄŸlu; Thebai’ye Karşı SavaÅŸan Yedi Kahramandan biri.
Parthenope: Sevdalısı olduğu Odysseus’u büyülü sesiyle kandıramayınca kahrından kendini deniz dalgalarına atan Siren. Cansız bedeni İtalya kıyılarına vurmuş ve gömüldüğü yerde Napoli (Parthenope) kenti kurulmuştur.
Pasiphae: GüneÅŸ Tanrısı Helios ile Perseis’in kızı, Girit Kralı Minos’un karısı. Poseidon’un lanetiyle kutsal ak boÄŸaya âşık olmuÅŸ ve bu birleÅŸmeden Minotauros doÄŸmuÅŸtur.
Pataros: Apollon ile Xanthos’un kızı Ksanthe’nin oÄŸlu; Likya’daki antik Patara kentine adını veren kahraman.
Patroklos: Menoitios’un oÄŸlu; Akhilleus’un (AÅŸil) can dostu, yoldaşı ve sevgilisi. Akhilleus’un zırhını giyerek Troya savaşına katılmış, Hektor tarafından öldürülmüştür. Onun ölümü Akhilleus’un savaÅŸa dönmesine sebep olmuÅŸtur.
Pegasos (Pegasus): Perseus Medusa’nın kafasını kestiÄŸinde boynundan süzülen kanlardan doÄŸan efsanevi kanatlı at. Bellerophon ile birlikte Khimaira’yı öldürmüştür.
Peitho: İkna etmenin, tatlı dille kandırmanın ve cazibenin kişiselleşmiş tanrıçası; Aphrodite’in sadık arkadaşı.
Peirithoos: Zeus ile Dia’nın oÄŸlu; Lapithler Kralı ve Theseus’un can yoldaşı. Persephone’yi kaçırmak için Hades’e inmiÅŸ ancak cehennem tahtına çivilenmiÅŸtir.
Pelasg’lar (Pelasgoslar): Yunanistan ve Ege coÄŸrafyasının en eski yerli, otokton mitsel halkı.
Pelasgos: Topraktan doğan mitsel kahraman; Pelasg kavminin atası.
Peleus: Aigina Kralı Aiakos’un oÄŸlu, Phthia Kralı. Deniz Tanrıçası Thetis ile evlenmiÅŸ ve bu düğün Troya Savaşı’nın fitilini ateÅŸlemiÅŸtir. Yeryüzünün en büyük savaşçısı Akhilleus’un babasıdır.
Pelias: Poseidon ile Tyro’nun oÄŸlu, Iolkos Kralı. Tahtını korumak için yeÄŸeni Ä°ason’u ölümsüz kehanet altındaki Altın Post’u getirmeye göndermiÅŸtir. Medea’nın kurnazlığıyla kendi kızları tarafından piÅŸirilerek öldürülmüştür.
Pelopeia: Kral Thyestes’in kızı; bilmeden öz babasıyla birleşmiş ve Aigisthos’u doğurmuştur.
Pelops: Lidya Kralı Tantalos’un oÄŸlu. Babası tarafından doÄŸranıp tanrılara yemek olarak sunulmuÅŸ, tanrılar onu tekrar birleÅŸtirip diriltmiÅŸtir. Peloponnesos (Pelops’un Adası / Mora) yarımadasına adını vermiÅŸtir.
Penates (Penat’lar): Roma mitolojisinde evlerin iç odalarını, gıda depolarını ve kentin bereketini koruyan koruyucu ev tanrıları.
Peneios: Thessalia bölgesindeki Tempe Vadisi’nden akan nehrin nehirtanrısı; Daphne’nin babasıdır.
Penelopeia (Penelope): Ikarios’un kızı, Ä°thake Kralı Odysseus’un karısı. Kocası Troya Savaşı’na gidip 20 yıl dönmediÄŸinde taliplerini gündüz örüp gece söktüğü bir kefen dokumasıyla oyalamış, sadakatin simgesi olmuÅŸtur.
Penia: Yoksulluğun, fakirliğin ve yokluğun kişiselleşmiş tanrıçası. Poros (Bolluk) ile birleşerek Eros’u (Aşk) doğurmuştur.
Penthesileia: Ares ile Otrera’nın kızı; Amazonlar Kraliçesi. Troya Savaşı’nda Troyalıların yardımına gelmiÅŸ, Akhilleus tarafından öldürülmüştür.
Pentheus: Thebai Kralı; Agave ile Ekhion’un oğlu. Tanrı Dionysos’un ayinlerini yasakladığı için çıldırtılan annesi ve teyzeleri (Bakkhalar) tarafından bir yaban domuzu sanılarak parçalanmıştır.
Penthos: Yasın, kederin, acının ve kederin kişiselleşmiş tanrısı.
Perdix: Daidalos’un kız kardeÅŸi veya yeÄŸeni. Testereyi ve pergeli icat eden çok yetenekli bir gençti; Daidalos kıskançlıktan onu Akropolis’ten aÅŸağı atmış, Athena onu keklik kuÅŸuna çevirmiÅŸtir.
Pergamos: Neoptolemos ile Andromakhe’nin oÄŸlu; Anadolu’daki Bergama (Pergamon) kentinin mitsel kurucusu.
Periboea: Megara Kralı Alkathous’un kızı; Telamon ile evlenip Büyük Aias’ı doğurmuştur.
Periklymenos: Neleus’un oğlu; Argonaut kahramanı. Dedesinden aldığı güçle savaşta her türlü hayvana dönüşebilirdi; Herakles tarafından öldürülmüştür.
Periphas: Atina’nın efsanevi dindar kralı. İnsanlar Zeus yerine ona tapınmaya başlayınca Zeus onu kartala dönüştürmüştür.
Prokroustes (Procrustes / Periphetes): Yoldan geçen yolcuları demir yatağa yatırıp bacaklarını çekerek uzatan veya kesen zalim haydut; Theseus tarafından öldürülmüştür.
Peristera: Afrodit ile Eros çiçek toplarken Aphrodite’e yardım eden peri kızı. Eros kıskançlığından onu güvercine dönüştürmüştür.
Pero: Neleus ile Khloris’in güzelliğiyle ünlü kızı.
Perseis (Persa): Okeanos ile Tethys’in kızı; GüneÅŸ Tanrısı Helios’un karısı. Kirke, Pasiphae ve Aietes’in annesidir.
Persephone (Kore): Zeus ile Demeter’in kızı. Yeraltı Tanrısı Hades tarafından kaçırılıp Yeraltı Dünyası Kraliçesi olmuştur. Yılın üçte birini yer altında, kalanını yeryüzünde annesinin yanında geçirir; mevsimlerin döngüsünü simgeler.
Perseus: Zeus ile Danae’nin oğlu. Bakışlarıyla insanları taşa çeviren Gorgon Medusa’nın başını kesen, Andromeda’yı deniz canavarından kurtaran efsanevi kahraman.
Perses: Titan Krios ile Eurybie’nin oğlu; Hekate’nin babası.
Phaethon: Güneş Tanrısı Helios ile Klymene’nin oğlu. Babasının dört atlı güneş arabasını sürmek istemiş, dizginleri kaybedip yeryüzünü yakmaya başlayınca Zeus tarafından yıldırımla vurularak Eridanos Nehrine düşürülmüştür.
Phaiak’lar (Phaiakians): Skheria (Skeria) adasında yaÅŸayan, konukseverlikleri ve efsanevi hızlı gemileriyle ünlü mitsel denizci halk.
Phaidra: Girit Kralı Minos’un kızı, Theseus’un karısı. Üvey oğlu Hippolytos’a âşık olmuş, reddedilince ona iftira atarak ölümüne yol açmış ve vicdan azabından kendisini asmıştır.
Phanatasos (Phantasos): Uykunun oğlu, rüyalarda cansız varlıklara (taş, su, ağaç) dönüşen rüya cini.
Phaon: Midilli Adası’nda yaÅŸlı kadın kılığındaki Aphrodite’i karşıya ücretsiz geçiren kayıkçı. Afrodit ona büyülü bir merhem hediye etmiÅŸ, sürünce dünyalar güzeli bir delikanlıya dönüşmüştür (Åžair Sappho’nun ona âşık olduÄŸu anlatılır).
Pharos: İskenderiye açıklarında feneriyle ünlü mitsel ada.
Pheme: Söylentinin, haberin ve dedikodunun kişiselleşmiş tanrıçası (Roma karşılığı Fama).
Philemon ve Baukis: Phrygia’da yoksul kulübelerinde Tanrı Zeus ve Hermes’i ağırlayan sadık yaÅŸlı karı koca. Evleri tapınaÄŸa dönüştürülmüş, öldüklerinde yan yana iki aÄŸaca (çınar ve ıhlamur) çevrilmiÅŸlerdir.
Philoctetes: Herakles’in zehirli yayını ve oklarını miras alan Akha kahramanı. Lemnos adasında yılan ısırması sonucu terk edilmiÅŸ, sonrasında Troya’nın düşmesi için geri getirilmiÅŸtir.
Philomela: Atina Kralı Pandion’un kızı. Eniştesi Tereus’un tecavüzüne uğramış, dili kesilmiş ancak yaşadıklarını bir kumaşa dokuyarak ablasına bildirmiştir. Tanrılar onu bülbül kuşuna çevirmiştir.
Philyra: Okeanos’un kızı. Kronos onunla birleÅŸirken Hera’ya yakalanmamak için at kılığına girmiÅŸ; bu birleÅŸmeden yarı at yarı insan Bilge Kentauros Kheiron doÄŸmuÅŸtur.
Phineus: Trakya Kralı ve kör kâhin. Tanrıların sırlarını açık ettiği için Harpyialar (yağmacı kanatlı canavarlar) tarafından yiyecekleri kirletilerek cezalandırılmıştır; Argonautlar onu bu lanetten kurtarmıştır.
Phlegethon (Pyriphlegethon): Yeraltı Dünyası’nda (Hades) akan alevler ve ateÅŸ nehri.
Phlegyas: Lapithler Kralı, Ares’in oÄŸlu; Koronis’in babası. Apollon kızı Koronis’i öldürünce öfkesinden Apollon Tapınağı’nı yakmış ve Hades’te tepesinde düşmek üzere olan dev bir kayayla cezalandırılmıştır.
Phobos: Ares ile Aphrodite’in oÄŸlu; DehÅŸetin ve korkunun kiÅŸiselleÅŸmiÅŸ tanrısı (Deimos’un kardeÅŸi).
Phoibe: Uranos ile Gaia’nın kızı olan Titan; Leto ile Asteria’nın annesi, Delphoi kehanet ocağının eski hakimesi.
Phoinix: 1. Kendini küllerinden yeniden doğuran efsanevi ölümsüz Anka Kuşu.
2. Agenor’un oğlu, Europa’nın kardeşi; Fenike (Phoenicia) halkının atası.
Phorkys: Pontos (Deniz) ile Gaia’nın (Toprak) oğlu; deniz canavarlarının ve dehşetinin yaşlı tanrısı, Gorgonların babası.
Phosphoros (Heosphoros): Şafak Tanrıçası Eos’un oğlu; Sabah Yıldısı (Roma karşılığı Lucifer).
Phrygia (Frigya): Anadolu’nun orta-batı bölgesinde (EskiÅŸehir-Afyon-Ankara) Midas, Gordios ve Kybele kültüyle ünlü antik krallık.
Phryne: Antik Yunan’da güzelliÄŸiyle heykeltıraÅŸlara ve Aphrodite tasvirlerine model olan ünlü kadın figürü.
Phyllis: Trakya Prensesi. Theseus’un oğlu Demophon’a âşık olmuş, geri dönmeyen sevgilisinin ardından üzüntüden kendisini asınca tanrılar onu badem ağacına dönüştürmüştür.
Pleiades (Pleiad’lar): Atlas ile Pleione’nin yedi kızı (Maia, Elektra, Taygete, Asterope, Merope, Alkyone, Kelaino). Gökyüzünde Ãœlker / Süreyya yıldız kümesine dönüştürülmüşlerdir.
Ploutos: Demeter ile Iasion’un oğlu; Servetin, zenginliğin ve bolluğun kişiselleşmiş tanrısı.
Pluto (Pluton): Yeraltı Dünyası ve Ölüler Ãœlkesi Tanrısı Hades’in Latince ve son dönem Yunancasındaki adı (“Zengin” anlamına gelir).
Podaleirios: Asklepios’un oÄŸlu; Troya Savaşı’na katılan iç hastalıkları hekimi Akha kahramanı.
Polyddeukes (Pollux): Leda ile Zeus’un oğlu; Kastor’un ikiz kardeşi (Dioskurlar). Boksörlüğüyle ünlü ölümsüz ikiz.
Polyneikes: Oidipus ile Ä°okaste’nin oÄŸlu. Thebai tahtını vermeyen kardeÅŸi Eteokles ile savaÅŸmış (Thebai’ye Karşı Yedililer) ve teke tek dövüşte birbirlerini öldürmüşlerdir.
Polyphemos: Poseidon ile Thoosa’nın oğlu; Sicilya’da yaşayan tek gözlü dev Kyklop. Odysseus ve adamlarını mağarasına kapatıp yemiş, Odysseus kör ederek elinden kaçmıştır.
Polyxena: Troya Kralı Priamos ile Hekabe’nin kızı. Akhilleus ona âşık olmuştur; Troya düştükten sonra Akhilleus’un mezarı üzerinde kurban edilmiştir.
Pomona: Roma mitolojisinde meyve ağaçlarının, bahçelerin ve sonbahar ürünlerinin tanrıçası.
Pontos: Yeryüzünün ilk ilksel açık deniz tanrısı (Gaia’nın oÄŸlu).
Poseidon: Kronos ile Rhea’nın oğlu; Denizlerin, okyanusların, fırtınaların, depremlerin ve atların hakimi ulu tanrı (Roma karşılığı Neptunus). Üç dişli mızrağı (Trident) vardır.
Priamos: Troya kenti ve krallığının son ulu kralı; Hektor ve Paris’in babası. Troya’nın düşüşünde katledilmiÅŸtir.
Priapos: Dionysos ile Aphrodite’in oğlu; Lampsakos (Lapseki) merkezli Anadolu kökenli bereket, bağ-bahçe ve döl gücü tanrısı.
Prokne: Atina Kralı Pandion’un kızı; Trakya Kralı Tereus’un karısı. Kocası kardeÅŸine tecavüz edince intikam için öz oÄŸlu Itys’i öldürüp kocasına yedirmiÅŸ ve kırlangıç kuÅŸuna dönüştürülmüştür.
Prometheus: Iapetos’un oÄŸlu olan bilge Titan. Çamurdan ilk insanı ÅŸekillendirmiÅŸ, Olympos’tan kutsal ateÅŸi çalarak insanlığa vermiÅŸ ve medeniyeti baÅŸlatmıştır. Zeus tarafından Kafkas DaÄŸları’nda ciÄŸerini her gün bir kartalın yediÄŸi kayaya zincirlenmiÅŸtir.
Proteus: Poseidon’a hizmet eden, geleceği bilen fakat sorgulanmaktan kaçmak için her kılığa (ateş, su, ejderha) bürünebilen deniz ihtiyarı.
Protesilaos: Troya kıyısına ayak basan ilk Akha kahramanı; kehanet uyarınca karaya çıkar çıkmaz öldürülmüştür.
Psyche (Psykhe): Ä°nanılmaz güzelliÄŸe sahip ölümlü prenses. AÅŸk Tanrısı Eros kendisine âşık olmuÅŸ, zorlu imtihanların ardından Olympos’a çıkarılarak Ä°nsan Ruhunun kiÅŸiselleÅŸmiÅŸ ölümsüz tanrıçasına dönüşmüştür.
Pygmalion: Kıbrıslı heykeltıraş. Fildişinden yaptığı kadın heykeline âşık olmuş, Aphrodite’in mucizesiyle heykel canlanmış (Galatea) ve onunla evlenmiştir.
Pyramus ve Thisbe: Babil’de yaşayan birbirine komşu iki sevdalı genç. Duvardaki bir çatlaktan konuşup kaçmaya karar vermişler, bir yanlış anlama sonucu Pyramus Thisbe’nin öldüğünü sanıp intihar etmiş, Thisbe de onun kılıcı üzerine düşerek canına kıymıştır (Karakavak/Karadut meyvesi renk alır).
Pythia: Delphoi’deki Apollon Tapınağı’nda kehanet kütüğünün (Omphalos) üstündeki üç ayaklı sehpada oturup gazlar soluyarak kehanetlerde bulunan kadın rahibe.
Python: Delphoi’de Parnassos Dağı eteklerinde yaÅŸayan, Gaia’nın doÄŸurduÄŸu devasa ejderha/yılan; Apollon tarafından öldürülmüş ve kehanet ocağı Apollon’un kontrolüne geçmiÅŸtir.