Mitoloji Sözlüğü – İ

Mitoloji Sözlüğü’nün “İ” (ve I) harfi bölümünde; Antik Yunan, Roma, Mısır ve Anadolu mitolojilerinde geçen tanrılar, kahramanlar, peri kızları, efsanevi şehirler ve mitsel kavramların kısa hikâyelerini bulabilirsiniz.

İarea (Iaera): İda (Kazdağı) Dağı’nda yaşayan güzel su perilerinden (nymph) biri.

İakkhos (Iakkhos): Eleusis Gizemleri tapımında coşku ve sevinç nidası olarak adı geçen tanrı. Asıl adı Zagreus olan bu çocuk, kıskanç Hera’nın gönderdiği Titanlar tarafından parçalanmış; Apollon çocuğun hâlâ çarpan kalbini Zeus’a götürünce Zeus kalbi özümseyip çocuğu yeniden yaratarak ona İakkhos adını vermiştir.

İalemos (Ialemos): Apollon ile Kalliope’nin oğlu. Genç yaşta ölenlerin ardından yakılan hüzünlü ağıtların (mersiye) kişiselleşmiş tanrısı.

İambe (Iambe): Pan ile Ekho’nun kızı. Eleusis’te kızı Persephone’yi kaybedip derin kedere boğulan Demeter’i yaptığı espriler ve şakalarla güldürmeyi başaran hizmetçi kadın.

İamos (Iamos): Apollon ile Evadne’nin oğlu. Doğduğunda annesi tarafından ayrık otlarının arasına terk edilmiş, ejderhalar tarafından balla beslenmiştir. Babası Apollon ona kehanet sırlarını öğretmiş ve ünlü Iamidai kâhin sülalesinin kurucusu olmuştur.

İanus (Janus): Roma mitolojisinde kapıların, girişlerin, başlangıçların, geçitlerin ve zamanın iki yüzlü tanrısı. Biri geçmişe, diğeri geleceğe bakan iki yüzü vardır (Ocak ayı / January adını ondan alır).

İapetos (Iapetos): Uranos ile Gaia’nın oğlu olan Titan. Atlas, Prometheus, Epimetheus ve Menoitios’un babasıdır.

İasion (Iasion): Zeus ile Elektra’nın oğlu. Bereket Tanrıçası Demeter’in sevgilisi olmuş ve bu birleşmeden Zenginlik Tanrısı Ploutos doğmuştur. Kıskanç Zeus tarafından yıldırımla vurularak öldürülmüştür.

İdas (Idas): Aphareus’un oğlu; Argonaut kahramanlarından biri. Apollon’un da âşık olduğu Marpessa’yı kanatlı arabasıyla kaçırmış, kızın seçimi kendisine bırakılınca Marpessa yaşlandığında kendisini terk etmeyeceğinden emin olduğu İdas’ı seçmiştir.

İdmon (Idmon): Apollon ile Kyrene’nin oğlu; Argonautlar seferine katılan ünlü kâhin. Sefer sırasında öleceğini kehanetle bilmesine rağmen görevden kaçmamış ve Karadeniz kıyısında bir yaban domuzu tarafından öldürülmüştür.

İdaeos (Idaios): Troya Prensi Paris ile Helena’nın oğlu.

İkadios (Ikadios): Apollon ile Lykialı bir nympha’nın oğlu. Geçirdiği deniz kazasından bir yunus sırtında kurtularak kıyıya çıkmış ve buraya babasının adı doğrultusunda kehanet kenti Delphoi’yi (veya Likya’daki Patara kenti bağlantılarını) kurmuştur.

İkarios (Ikarios): 1. Dionysos’u evinde konuk eden Attikalı çiftçi. Tanrının kendisine öğrettiği şarabı köylülerine içirmiş, sarhoş olan köylüler zehirlendiklerini sanarak İkarios’u öldürmüştür.
2. Penelopeia’nın babası. Kızını alacak kişiyi seçmek için koşu yarışı düzenlemiş, yarışı Odysseus kazanmıştır.

İkaros (Ikaros): Efsanevi mimar Daidalos’un oğlu. Girit’teki Labirent’ten kaçmak için babasının kuş tüyleri ve balmumundan yaptığı kanatları takmış, babasının uyarısına rağmen güneşe fazla yaklaşınca balmumu erimiş ve denize düşerek boğulmuştur (Düştüğü yere İkaria Denizi denmiştir).

İkelos (Ikelos / Phobetor): Düşler Tanrısı Hypnos’un oğlu. İnsanlara rüyalarında hayvan kılığında görünen rüya iblisi.

İksion (Ixion): Lapithler Kralı. Dünya üzerinde ilk akraba cinayetini işleyen adamdır. Zeus ona acıyıp Olympos’a davet etmiş ancak İksion Zeus’un karısı Hera’ya göz koymuştur. Zeus bir buluttan Hera maketi (Nephele) yapmış, durumu anlayınca İksion’u Yeraltı Dünyası’nda sonsuza dek dönen alevli bir çarka bağlatmıştır.

İlia (Rhea Silvia): Savaş Tanrısı Mars’tan ikizleri Romulus ve Remus’u doğuran, Roma’nın mitsel soy anası olan Vestal bakire.

İlione (Ilione): Troya Kralı Priamos ile Hekabe’nin en büyük kızı; Trakya Kralı Polymestor’un karısı.

İlithyia (Eileithyia): Zeus ile Hera’nın kızı; doğumu ve doğum ağrılarını yöneten tanrıça.

İlos (Ilos): Tros’un oğlu; Troya kentinin (İlion / İlios) efsanevi kurucusu.

İnakhos (Inakhos): Okeanos ile Tethys’in oğlu; Argos kentinin ve akarsuyunun mitsel nehirtanrısı/kralı. İo’nun babasıdır.

İno (Leukothea): Kadmos ile Harmonia’nın kızı, Athamas’ın karısı. Dionysos’u büyüttüğü için Hera’nın gazabına uğrayarak çıldırttırılmış, oğlu Melikertes ile birlikte kendisini denize atmıştır. Tanrılar acıyarak onu deniz tanrıçası Leukothea’ya dönüştürmüştür.

İo (Io): Argos Kralı İnakhos’un kızı. Zeus kendisine âşık olunca Hera’nın gazabından korumak için onu ak bir ineğe çevirmiştir. Hera’nın musallat ettiği dev bir at sineğinden kaçarak İstanbul Boğazı’nı (Bosphoros / Sığır Geçidi) geçmiş ve Mısır’da tekrar insan formuna dönmüştür.

İobates (Iobates): Lykia (Likya) Kralı. Damadı Proitos’un kışkırtmasıyla Bellerophon’u öldürmesi için ölümcül görevlere (Khimaira’yı öldürmek gibi) göndermiştir.

İobes (Iobes): Herakles’in Thespios’un kızı Serthe’den doğan oğlu.

İodama (Iodama): Athena Tapınağı’nın rahibesi. Bir gece Athena’nın kalkanındaki Medusa başını görünce dehşetten taşa dönüşmüştür.

İokaste (Jocasta): Thebai Kraliçesi. Kaderin cilvesiyle öz oğlu olduğunu bilmeden Oidipus ile evlenmiş, acı gerçek ortaya çıkınca kendisini asarak intihar etmiştir.

İokastos (Iokastos): Rüzgâr Tanrısı Aiolos’un oğlu; İtalya kıyılarında yerleşim kuran kahraman.

İole (Iole): Oikhalia Kralı Eurytos’un kızı. Herakles onunla evlenmek için okçuluk yarışmasını kazanmış ancak kral sözünde durmayınca şehri yıkıp İole’yi esir almıştır.

İolaos (Iolaos): Herakles’in üvey kardeşi İphikles’in oğlu ve can yoldaşı. Lerna Hydrası’nı öldürürken Herakles’e yardım etmiş ve onun arabacılığını yapmıştır.

İon (Ion): Xouthos ile Kreousa’nın oğlu; İyon kavminin ve İyonya bölgesinin efsanevi atası.

İope (Iope): Aiolos’un kızı, Etiyopya Kralı Kepheus’un karısı.

İoksos (Ioxos): Theseus’un torunu; Melos Adası’na yerleşen sülalenin atası.

İphidamas (Iphidamas): Troyalı bilgin Antenor’un oğlu; Troya Savaşı’nda Agamemnon tarafından öldürülmüştür.

İphigeneia (Iphigenia): Agamemnon ile Klytaimnestra’nın kızı. Yunan donanmasının Troya’ya yelken açabilmesi için Aulis’te kurban edilmek istenmiş, son anda Artemis ona acıyarak yerine bir dişi geyik göndermiş ve kızı Tauris’e rahibe yapmıştır.

İphikles (Iphikles): Herakles’in ikiz kardeşi. Alkmene’nin ölümlü kocası Amphitryon’dan olan oğludur.

İphiklos (Iphiklos): Thessalia Kralı Phylakos’un oğlu. Ekin başaklarını kırmadan üstünde koşabilecek kadar hızlı olmasıyla ünlü kahraman.

İphimedia (Iphimedeia): Triops’un kızı. Deniz Tanrısı Poseidon’a âşık olmuş ve ondan dev ikizler Aloadlar’ı (Otos ve Ephialtes) dünyaya getirmiştir.

İphis (Iphis): 1. Kıbrıslı genç; Anaksarete’ye duyduğu karşılıksız aşk yüzünden kapısında kendisini asmıştır.
2. Giritli kız; babası erkek evlat istediği için erkek gibi büyütülmüş, evlenme çağı geldiğinde annesinin Tanrıça İsis’e duasıyla mucizevi şekilde bir erkeğe dönüştürülmüştür.

İphitos (Iphitos): Oikhalia Kralı Eurytos’un oğlu; Argonautlar seferine katılmıştır. Çalınan kısrakları ararken Herakles tarafından cinnet anında surlardan atılarak öldürülmüştür.

İrene (Eirene): Horalar’dan (Saatler) biri; Barışın kişiselleşmiş tanrıçası.

İris: Thaumas ile Elektra’nın kızı. Gökyüzü ile yeryüzünü birbirine bağlayan Gökkuşağı Tanrıçası ve Hera’nın kanatlı sadık habercisi.

İsis: Mısır mitolojisinde anneliğin, bereketin, büyünün ve koruyuculuğun ulu tanrıçası; Osiris’in karısı, Horus’un annesi.

İskender (Alexander): Troya Prensi Paris’in destanlardaki diğer adı (Ayrıca mitsel boyutta Büyük İskender’in Zeus’un oğlu olduğu inancı ile işlenir).

İskhenos (Iskhenos): Olympia’daki kıtlığı sona erdirmek için kahinlerin emriyle kendisini tanrılara kurban eden yürekli genç.

İsmene (Ismene): Oidipus ile İokaste’nin kızı; Antigone’nin kız kardeşi.

İsmenos (Ismenos): Niobe ile Amphion’un oğlu; Apollon’un oklarıyla öldürülmüştür.

İsos (Isos): Priamos’un evlilik dışı oğlu; Troya Savaşı’nda Agamemnon tarafından öldürülmüştür.

İssa (Issa): Lesbos (Midilli) adasından Makareus’un kızı.

İstros (Istros): Okeanos ile Tethys’in oğlu; Günümüzdeki Tuna Nehri’nin nehirtanrısı.

İtalos (Italos): Giritli mitsel kahraman; İtalya coğrafyasına adını verdiğine inanılır.

İtylos (Itylos): Aedon ile Zethos’un oğlu. Annesi kıskançlık krizinde yanlışlıkla kendi oğlunu öldürmüş, feryat eden anne bülbül kuşuna dönüştürülmüştür.

İtys (Itys): Trakya Kralı Tereus ile Prokne’nin oğlu. Babasının ihanetine uğrayan Prokne tarafından intikam için öldürülüp kocasına yemek olarak sunulmuştur.

İulus (Iulus / Ascanius): Aineias’ın oğlu Askanios’un bir diğer adı; Roma’nın ünlü Iulius (Julius Caesar) sülalesinin mitsel atası.

Iuno (Juno): Roma mitolojisinde Tanrıların Kraliçesi (Yunan karşılığı Hera).

Iuppiter (Jupiter): Roma mitolojisinde Tanrıların Kralı, gökyüzünün ve şimşeklerin efendisi (Yunan karşılığı Zeus).

İynks (Iynx): Pan ile Ekho’nun kızı. Zeus ile İo’nun buluşmasını büyülü dualarla sağladığı için Hera tarafından boyunburan kuşuna (veya taşa) dönüştürülmüştür.