Mitoloji Sözlüğü’nün “M” harfi bölümünde; Antik Yunan, Roma, DoÄŸu ve Anadolu mitolojilerinde geçen tanrılar, kahramanlar, peri kızları, efsanevi yaratıklar ve mitsel kavramların kısa hikâyelerini bulabilirsiniz.
Maia: Atlas ile Pleione’nin kızı, yedi Pleiades (Yedi Kız KardeÅŸ) perisinin en büyüğü. Arkadia’daki Kyllene Dağı’nda Zeus ile birleÅŸmiÅŸ ve Tanrı Hermes’i doÄŸurmuÅŸtur.
Mainad’lar (Bakkha’lar): Åžarap ve coÅŸku tanrısı Dionysos’un izinden giden, elinde thyrsos asa taşıyan ve ritüellerde kendinden geçerek dans eden esrimiÅŸ kadın izleyiciler.
Makareus: Rüzgâr Tanrısı Aiolos’un oğlu. Öz kız kardeşi Kanake ile ensest ilişki yaşamış, durum ortaya çıkınca babası Aiolos çocuğu hayvanlara yem etmiş ve ikisini de intihara zorlamıştır.
Makhaon: Åžifa Tanrısı Asklepios ile Epione’nin oÄŸlu; Thessalia kralı ve hekim kahraman. KardeÅŸi Podaleiros ile birlikte Troya Savaşı’na katılmış, orduya hekimlik ve cerrahlık yapmıştır.
Magnes: Kolkhisli büyücü kraliçe Medea’nın hizmetindeki genç. Büyüyle taÅŸ haline getirilmiÅŸ ve demiri çeken mitsel “mıknatıs” taşının kökeni kabul edilmiÅŸtir.
Manto: Thebai’nin ünlü kör kâhini Teiresias’ın kızı. Babası gibi kehanet gücüne sahip olan Manto, babasının elinden tutarak ona rehberlik etmiÅŸ, sonrasında Anadolu’ya (Klaros kehanet merkezine) yerleÅŸmiÅŸtir.
Marpessa: Aitolia Nehir Tanrısı Evenos’un kızı. İdas ile nişanlıyken Apollon kendisini kaçırmaya çalışmış, İdas tanrıyla dövüşmüştür. Seçim kendisine bırakıldığında Marpessa, Apollon yaşlanmayan bir tanrı olduğu için kendisini terk edeceğinden korkarak ölümlü İdas’ı seçmiştir.
Mars: Roma mitolojisinde SavaÅŸ Tanrısı (Yunan mitolojisindeki karşılığı Ares). Yunanlıların aksine Romalılar tarafından Romulus ve Remus’un babası, yani Roma soyunun atası kabul edilip büyük saygı görmüştür.
Mater Matuta: Roma mitolojisinde şafak vaktinin, sabah ışığının, olgunlaşmanın ve doğum yapan kadınların koruyucu tanrıçası.
Maiandros (Meandros): Okeanos ile Tethys’in oÄŸlu; Batı Anadolu’daki kıvrımlarıyla ünlü Büyük Menderes Nehrinin nehirtanrısı (“Menderes” ve ingilizce “meander” kelimelerinin kökeni).
Medea: Kolkhis (Gürcistan) Kralı Aietes’in kızı, Büyücü Kirke’nin yeÄŸeni. Ä°ason’a âşık olarak Altın Post’u çalmasına yardım etmiÅŸ, kocası Ä°ason kendisini terk edince intikam almak için kendi çocuklarını ve Ä°ason’un yeni niÅŸanlısını öldüren korkunç büyücü prenses.
Medos: Medea ile Atina Kralı Aigeus’un oğlu; Med devletinin/halkının mitsel kurucusu.
Medusa: Deniz tanrıları Phorkys ile Keto’nun üç Gorgon kızından ölümlü olanı. Dünyalar güzeli bir kızken Athena’nın tapınağında Poseidon ile birleştiği için Athena tarafından saçları canlı yılanlara, bakışları karşıdakini taşa çeviren bir canavara dönüştürülmüştür. Perseus tarafından başı kesilerek öldürülmüştür.
Megaira: Yeraltı Dünyası’nın Ä°ntikam Tanrıçalarından (Erinysler) biri; kıskançlık, fesatlık ve nefreti temsil ederdi.
Megara: Thebai Kralı Kreon’un kızı, Herakles’in ilk karısı. Hera’nın gönderdiği cinnet krizi sırasında Herakles tarafından kendi çocuklarıyla birlikte öldürülmüştür.
Melampous: Amythaon ile Idomene’nin oğlu; mitsel kâhin ve doktor. Kulaklarını temizleyen yılanlar sayesinde hayvanların dilini ve doğanın sesini anlama yeteneği kazanmıştır.
Melanippe: Rüzgâr Tanrısı Aiolos’un kızı; Poseidon’dan iki oğlu (Aiolos ve Boiotos) olmuştur.
Meleagros: Kalydon Kralı Oineus ile Althaia’nın oÄŸlu; Kalydon Yaban Domuzu Avı’nın kahramanı. DoÄŸduÄŸunda Kader Tanrıçaları evdeki odun kütüğü yandığında öleceÄŸini söylemiÅŸ, annesi odunu saklamış ancak Meleagros dayılarını öldürünce annesi odunu ateÅŸe atarak oÄŸlunun ölümüne sebep olmuÅŸtur.
Meliades (Meliai): Uranos’un yaralanması sonucu toprağa damlayan kanlarından doğan meşe ağacı perileri (nymphalar).
Melissa: Girit Kralı Melisseus’un kızı olan peri. Bebek Zeus’u bal ve keçi sütüyle besleyip büyüten kutsal figür (Bal arısının simgesi).
Melos: Deloslu genç, Adonis’in can dostu. Adonis öldüğünde kahrından kendisini aşık olduğu ağaca asmış, tanrılar acıyarak onu elma ağacına dönüştürmüştür.
Melpomene: Dokuz İlham Perisinden (Musa) biri; trajedi tiyatrosunun ve hüzünlü şiirin koruyucusu.
Memnon: Åžafak Tanrıçası Eos ile Tithonos’un oÄŸlu; Etiyopya Kralı. Troya Savaşı’nda Troyalıların yardımına gelmiÅŸ, gösterdiÄŸi büyük yiÄŸitliklerin ardından Akhilleus tarafından öldürülmüştür.
Memnonid’ler: Memnon’un cenaze odununun küllerinden ve alevlerinden doÄŸan, her yıl Memnon’un mezarı başında dövüşerek savaÅŸan mitsel efsanevi kuÅŸlar.
Menelaos: Mykenai Kralı Atreus’un oğlu, Agamemnon’un kardeşi, Sparta Kralı. Karısı Helena Troya Prensi Paris tarafından kaçırılınca Troya Savaşı’nı başlatan Akha lideri.
Menippe ve Metiokhe (Koronides): Orion’un kızları. Ülkeleri Boiotia amansız bir veba salgınına yakalandığında, tanrıların arzusu üzerine kentlerini kurtarmak için kendilerini kurban eden yürekli iki kız kardeş.
Menestheus: Peteos’un oÄŸlu; Atina Kralı Theseus sürgüne gönderilince Atina tahtına geçen ve Troya Savaşı’na Atina birliÄŸiyle katılan kral.
Menoitios: Titan Iapetos ile Klymene’nin oğlu; Patroklos’un babası.
Menoikeus: Thebai Kraliçesi Ä°okaste ile Kreon’un oÄŸlu. Kâhin Teiresias’ın kehaneti üzerine Thebai’yi düşman kuÅŸatmasından kurtarmak için kendisini kent surlarından aÅŸağı atarak kurban etmiÅŸtir.
Menthe (Nane): Kokytos Irmağı’nın nympha perisi. Yeraltı Tanrısı Hades kendisine âşık olunca kıskanç kraliçe Persephone onu ayaklarının altında ezmiÅŸ, Hades de sevgilisinin anısına onu güzel kokulu nane bitkisine dönüştürmüştür.
Mentor: Odysseus’un Ä°thake’deki en güvendiÄŸi akil dostu. Odysseus Troya’ya giderken evi ve oÄŸlu Telemakhos’u ona emanet etmiÅŸtir. Tanrıça Athena sık sık Mentor kılığına girerek Telemakhos’a rehberlik etmiÅŸtir.
Mercurius: Roma mitolojisinde ticaretin, kurnazlığın, hızın ve tanrıların haberci tanrısı (Yunan mitolojisindeki karşılığı Hermes).
Merope: Yedi Pleiades perisinden biri; Atlas’ın kızı. Ölümlü Sisyphos ile evlendiği için utancından gökyüzündeki diğer yıldız kardeşlerine göre ışığı en sönük kalan yıldızdır.
Mestra: Demeter’in lanetiyle dinmeyen açlığa mahkûm edilen Erysikhthon’un kızı. Poseidon kendisine istediÄŸi kılığa girme yeteneÄŸi vermiÅŸ, Mestra her gün baÅŸka bir hayvana dönüşüp kendisini sattırarak babasına yiyecek parası kazanmıştır.
Metanira: Eleusis Kralı Keleos’un karısı. Kızı Persephone’yi ararken sarayına gelen Demeter’i hürmetle ağırlamıştır.
Metis: Okeanos ile Tethys’in kızı; derin aklın, hikmetin, tedbirin ve bilgeliÄŸin Titan tanrıçası. Zeus’un ilk karısıdır; doÄŸuracağı çocuÄŸun kendisini tahttan devireceÄŸi kehaneti üzerine Zeus hamile Metis’i yutmuÅŸ ve Athena Zeus’un başından doÄŸmuÅŸtur.
Midas: Phrygia’nın efsanevi kralı. Tanrı Dionysos’tan dokunduÄŸu her ÅŸeyi altına çevirme gücü istemiÅŸ; acıkıp ekmeÄŸi bile altına dönüşünce piÅŸman olmuÅŸtur. Apollon ile Pan arasındaki müzik yarışmasında Pan’ı birinci seçtiÄŸi için Apollon tarafından kulakları eÅŸek kulağına çevrilmiÅŸtir.
Miletos: Apollon ile Deione’nin oÄŸlu. Karia bölgesine gelerek Menderes Nehrinin kızı Kyane ile evlenmiÅŸ ve Batı Anadolu’nun en ünlü antik liman kenti Miletos’u (Milet) kurmuÅŸtur. Kaunos ve Byblis’in babasıdır.
Milon: Krotonlu efsanevi antik atlet. Altı kez Olimpiyat şampiyonu olan inanılmaz güçlü kahraman.
Minerva: Roma mitolojisinde zekâ, el sanatları, strateji ve bilgelik tanrıçası (Yunan mitolojisindeki karşılığı Athena).
Minos: Zeus ile Europa’nın oÄŸlu; Girit Kraliçesi Pasiphae’nin kocası ve adanın efsanevi denizci kralı. Öldükten sonra Yeraltı Dünyası’nda (Hades) yargıçlık yapmıştır.
Minotauros: Girit Kraliçesi Pasiphae’nin kutsal bir boÄŸayla birleÅŸmesinden doÄŸan insan gövdeli, boÄŸa baÅŸlı azılı canavar. Daidalos’un inÅŸa ettiÄŸi karmaşık Labirent’e kapatılmış, Theseus tarafından öldürülmüştür.
Minyas Kızları (Minyad’lar): Orchomenos Kralı Minyas’ın üç kızı (Alkithoe, Leukippe, Arsippe). Dionysos ayinlerine katılmayı reddedip evde dokuma yapmayı tercih ettikleri için Dionysos tarafından çıldırtılmış ve gece kuÅŸlarına/yarasalara dönüştürülmüşlerdir.
Mnemosyne: Uranos ile Gaia’nın kızı olan Titan; Hafızanın ve Hatıraların kişiselleşmiş tanrıçası. Zeus ile dokuz gece birleşmiş ve Dokuz İlham Perisini (Musalar) dünyaya getirmiştir.
Moirai (Moiralar / Parklar): Zeus ile Themis’in kızları olan üç Kader Tanrıçası (Klotho – ipliÄŸi eÄŸiren, Lakhesis – ipliÄŸi ölçen, Atropos – ipliÄŸi kesen). Ä°nsanların ve hatta tanrıların kader sınırlarını çizerler.
Momos: Nyks’ten (Gece) doÄŸan; alayın, hicvin, eleÅŸtirinin, kusur bulmanın ve maskaralığın kiÅŸiselleÅŸmiÅŸ tanrısı.
Mopsos: Kâhin Manto ile Apollon’un (veya Rhakios) oÄŸlu. Anadolu’da Kilikya ve Pamphylia bölgelerinde kentler ve kehanet merkezleri kuran ünlü kâhin.
Moria: Lidyalı kadın. Yılan sokması sonucu ölen kardeÅŸi Tylos’u büyülü ÅŸifalı otlar sayesinde diriltmiÅŸtir.
Mormo: Yeraltı Tanrıçası Hekate’nin emrinde çalışan, ussuz çocukları korkutmak için kullanılan dişlek ve çirkin kadın hayaleti/iblisi.
Morpheus: Düşler Tanrısı Hypnos’un oğlu; İnsanlara rüyalarında kendi insan biçimleriyle görünen Düş ve Rüyalar Tanrısı.
Musa’lar (Musalar / Ä°lham Perileri): Zeus ile Mnemosyne’nin dokuz kızı. Sanatın, edebiyatın, müziÄŸin, ÅŸiirin, astronominin ve tarihin esin kaynağı olan kutsal periler (Kalliope, Klio, Erato, Euterpe, Melpomene, Polymnia, Terpsikhore, Thalia, Urania).
Mykenai (Miken): Peloponnesos (Mora) yarımadasında Perseus tarafından kurulan, Agamemnon’un hüküm sürdüğü altın zengini antik kent ve uygarlık.
Myrmidon’lar: Aigina Adası’nda yaÅŸayan Karınca-Adamlar. Karıncalardan insana dönüştürüldükleri için son derece çalışkan, disiplinli ve itaatkârdılar. Troya Savaşı’nda Akhilleus’un seçkin muhafız ordusunu oluÅŸturmuÅŸlardır.
Myrrha (Smyrna): Kıbrıs Kralı Kinyras’ın kızı. Aphrodite’in lanetiyle kendi öz babasına şehvetle tutulmuş, durum ortaya çıkınca kaçarken tanrılarca Mersin (Mürrha) ağacına dönüştürülmüştür. Ağacın gövdesinden dünyalar güzeli Adonis doğmuştur.
Myrtilos: Pisa Kralı Oinomaos’un arabacısı. Pelops’un rüşvetiyle kralla yaptığı yarışta arabanın dingil çivisini balmumuyla deÄŸiÅŸtirerek kralın ölmesine sebep olmuÅŸ; Pelops tarafından denize atılarak öldürülünce gökyüzüne Arabacı (Auriga) burcu olarak yerleÅŸtirilmiÅŸtir.
Mysteria (Gizemler / Sırlar): Antik dünyada topluluğa sadece inisiye olanların katılabildiği, sırları gizli tutulan kutsal törenler (Eleusis Gizemleri, Samothrake Gizemleri vb.).